Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tạo hóa, đấng tạo hóa: "Con tạo" là một cách gọi ẩn dụ, có tính văn chương, chỉ đến một đấng siêu nhiên, một sức mạnh vô hình được cho là đã sắp đặt và chi phối số phận, vận mệnh của con người và vạn vật.
   • Số phận, vận mệnh: Từ này cũng thường được dùng để ám chỉ chính số phận, những điều an bài mà con người khó lòng thay đổi.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Cuộc đời thăng trầm, đều do con tạo xoay vần. (Cuộc đời lúc lên lúc xuống, đều do tạo hóa sắp đặt.)
  • Anh ấy than thở: "Con tạo thật trớ trêu!", khi mọi dự định đều thất bại. (Anh ấy than thở: "Số phận thật trớ trêu!", khi mọi dự định đều thất bại.)
  • Đừng oán trách con tạo, hãy tự mình nỗ lực. (Đừng oán trách số phận, hãy tự mình nỗ lực.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Con tạo đành hanh": Cụm từ dùng để diễn tả sự khắc nghiệt, hay trêu ngươi của số phận.

  • Gặp nhiều tai ương, bà cụ thường than rằng con tạo thật đành hanh. (Gặp nhiều tai ương, bà cụ thường than rằng số phận thật khắc nghiệt.)

• "Trò đời con tạo": Chỉ những diễn biến, sự đổi thay phức tạp và đầy bất ngờ của cuộc sống do số phận mang lại.

  • Trải qua bao thăng trầm, ông đã thấu hiểu trò đời con tạo. (Trải qua bao thăng trầm, ông đã thấu hiểu những trò đùa của số phận.)

Biến thể và từ gần giống

• Tạo hóa (danh từ): Từ đồng nghĩa trực tiếp, chỉ đấng sáng tạo ra vũ trụ, muôn loài.

  • Tạo hóa sinh ra muôn loài kỳ diệu. (Đấng tạo hóa sinh ra muôn loài kỳ diệu.)

• Hóa nhi (danh từ): Một cách gọi khác của tạo hóa, thường dùng trong văn chương cổ điển.

  • Hóa nhi sắp đặt mọi lẽ. (Tạo hóa sắp đặt mọi lẽ.)

• Ông trời / Trời (danh từ): Cách gọi dân dã, phổ biến hơn để chỉ đấng tối cao hoặc số phận.

  • Mọi sự đều do ông trời định đoạt. (Mọi việc đều do trời định đoạt.)

• Số phận / Vận mệnh (danh từ): Chỉ những điều đã được an bài cho đời người, nghĩa gần với cách dùng thứ hai của "con tạo".

  • Số phận của anh ấy thật long đong. (Số phận của anh ấy thật lận đận.)

Từ đồng nghĩa

• Định mệnh: Số phận đã được an bài, sắp đặt sẵn.
• Thiên mệnh: Mệnh trời, ý trời (thường mang sắc thái trang trọng, triết lý).

Thành ngữ liên quan

• "Con tạo xoay vần": Chỉ sự biến đổi, thay đổi không ngừng của số phận, cuộc đời.

  • Đời người như bánh xe, con tạo xoay vần. (Cuộc đời con người như bánh xe, số phận luôn biến chuyển.)

• "Oán trách con tạo": Than phiền, oán hận số phận của mình.

  • Gặp chuyện không may, anh ta chỉ biết ngồi oán trách con tạo. (Gặp chuyện không may, anh ta chỉ biết ngồi than trách số phận.)

1. Chỉ tạo hóa. Xem Hóa nhi